Sandra Mjöll Jónsdóttir-Buch doktor í líf- og læknavísindum

Mon, 18/09/2017 - 14:34 -- skb

Föstudaginn 15. september varði Sandra Mjöll Jónsdóttir-Buch doktorsritgerð sína í líf- og læknavísindum við Læknadeild Háskóla Íslands. Ritgerðin ber heitið: Notkun útrunninna blóðflaga til fjölgunar á mesenkímal stofnfrumum. Expired human platelets for mesenchymal  stromal cell propagation.
   
Andmælendur voru dr. Thierry Burnouf, prófessor við Taipei Medical University í Taiwan, og dr. Guðmundur L. Norddahl, frumulíffræðingur hjá Decode genetics.

Umsjónarkennari og leiðbeinandi var dr. Ólafur Eysteinn Sigurjónsson, klínískur prófessor við Læknadeild Háskóla Íslands. Að auki sátu í doktorsnefnd dr. Guðrún Valdimarsdóttir, lektor við sömu deild,  dr. Martina Seifert, prófessor í ónæmisfræði við Charité-háskólann í Berlín, dr. Hilmar Viðarsson, sérfræðingur í frumulíffræði, og dr. Þorbjörn Jónsson, sérfræðilæknir í ónæmis- og blóðbankafræðum.

Dr. Engilbert Sigurðsson, prófessor og forseti Læknadeildar Háskóla Íslands, stjórnaði athöfninni sem fór fram í Hátíðasal Háskólans.

Ágrip af rannsókn
Mesenkímal stofnfrumur úr beinmerg (MSC) lofa góðu fyrir notkun í vefjalækningum sökum hæfni þeirra til að mynda vefi stoðkerfisins og til að stýra ónæmissvari. Notkun þeirra er þó vandasöm vegna þess að kálfasermi þarf til að rækta þær. Kálfasermi er óæskilegt því það getur haft skaðleg áhrif í för með sér. Nauðsynlegt er að finna aðra lausn sem er ekki upprunnin úr dýrum, leysir kálfasermi af hólmi og styður við MSC frumur í rækt. Blóðflögulausnir úr blóðflögum manna hafa verið ræddar í þessu samhengi sökum þess hve ríkar þær eru af vaxtarþáttum og frumuboðum sem finnast í seytiögnum þeirra.

Í þessari rannsókn var hæfni útrunnina blóðflagna, og útrunnina smithreinsaðra blóðflagna frá Blóðbankanum, skoðuð til að styðja við MSC og hES-MP frumur í rækt. Frumuvöxtur, tjáning á yfirborðssameindum, þátttaka í ónæmissvari og hæfni þeirra til að mynda vefi stoðkerfisins var skoðuð sérstaklega.

Blóðflögulausnir úr útrunnum blóðflögum voru jafngildar eða betri en kálfasermi og blóðflögulausnir úr ferskum blóðflögum þegar frumuvöxtur, tjáning á yfirborðssameindum og vefjamyndun var skoðuð hjá MSC og hES-MP frumum. Blóðflögulausnir hentuðu sérstaklega vel til að styðja við beinmyndun sem sást með aukinni virkni alkalísks fosfatasa, útfellingu steinefna í vef og aukinni genatjáningu fyrir beinmyndun. Sambærilegar niðurstöður komu fram við notkun á blóðflögulausnum úr útrunnum smithreinsuðum blóðflögum.

Blóðflögulausnir úr útrunnum blóðflögum, smithreinsuðum eður ei, henta sem ræktunarlausnir fyrir MSC og hES-MP frumur án þess að draga úr hæfni þeirra til frumufjölgunar, þátttöku í ónæmissvari eða vefjamyndun. Útrunnar blóðflögur eru því ákjósanlegur efniviður fyrir blóðflögulausnir sem nota má í stað kálfasermis.

Abstract
Mesenchymal stromal cells (MSC) are promising candidates for cellular therapy due to their ability to regenerate bone and cartilage and modulate immune responses. The use of MSC in cellular therapy is problematic due to the need for fetal bovine serum (FBS) during ex vivo expansion of the cells. The use of FBS may lead to detrimental side effects for patients. Alternative cell culture supplements are needed. Lysates derived from platelets have been suggested, mainly due to the abundance of various growth factors and cytokines that are found in platelet granules.

In this study, we evaluated the suitability of expired platelets and expired pathogen-inactivated platelets to support the growth, phenotype, immune function, and tissue formation of MSC and hES-MP cells.

Platelet lysates from expired platelets supported MSC and hES-MP growth, phenotype, and tissue formation to an equal or greater extent than lysates from fresh platelets or FBS. Platelet lysates supported osteogenic differentiation particularly well, causing upregulation of alkaline phosphatase activity, tissue mineralization, and osteogenic gene expression. Similar observations were obtained for platelet lysates from expired pathogen-inactivated platelets which supported MSC in all aspects evaluated.

We conclude that lysates from expired platelets, pathogen-inactivated or not, successfully support the expansion of MSC and hES-MP while also allowing the cells to maintain their capacity to modulate immune responses and differentiate. Expired platelets therefore represent a feasible and attractive source material to make platelet lysates for FBS replacement.

Um doktorsefnið
Sandra Mjöll Jónsdóttir lauk BS-gráðu í lífeindafræði frá Háskóla Íslands árið 2011. Hún lauk viðbótardiplómanámi til starfsréttinda í sama fagi ári síðar og hóf þá jafnframt MS nám við Læknadeild sem hún síðan útvíkkaði í doktorsnám. Sandra starfar sem aðjúnkt við námsbraut í lífeindafræði við Háskóla Íslands og er jafnframt framkvæmdastjóri Platome Líftækni. Í gegnum doktorsrannsókn sína hefur Sandra sérhæft sig á sviði vefjaverkfræði og stofnfrumufræða auk þess sem hún kennir erfðafræði við Háskóla Íslands. Sandra hefur hlotið þó nokkrar viðurkenningar fyrir störf sín en hún var meðal annars valin ,,Ungur og efnilegur vísindamaður ársins 2017“ og tilnefnd sem „Framúrskarandi ungur Íslendingur ársins 2016“. Þar fyrir utan var Sandra fyrsta íslenska konan til að hljóta aðalverðlaun heimssamtaka uppfinninga- og nýsköpunarkvenna sumarið 2017 sem „Inventor of the Year“. Doktorsrannsókn Söndru hafnaði jafnframt í þriðja sæti í keppni um Hagnýtingarverðlaun Háskóla Íslands árið 2014.

Sandra stofnaði, ásamt Dr. Ólafi E. Sigurjónssyni, nýsköpunarfyrirtækið Platome Líftækni sem byggt er á doktorsrannsókninni. Undir stjórn Söndru hefur fyrirtækið vakið mikla athygli og var valið Sprotafyrirtæki ársins 2017.

Sandra Mjöll er gift Þór Friðrikssyni, lækni og verkfræðingi. Saman eiga þau tveggja ára dóttur, Birtu Þórsdóttir.

Þú ert að nota: brimir.rhi.hi.is